“Yasaların seni onlardan korumak yerine, onları koruduğunu fark ettiğinde;

Yolsuzluğun ödüllendirildiğini, dürüstlüğün bir fedakarlık haline geldiğini keşfettiğinde,

İşte o zaman, toplumunun mahkum olduğunu tereddütsüz bir şekilde söyleyebilirsin.”

— Ayn Rand

Ayn Rand’ın bu sözleri yalnızca bir uyarı değil; aynı zamanda bir teşhis, bir teşhir ve belki de en çok, bir kehanettir. Çünkü bu sözlerde gizlenen hakikat, yalnızca distopik bir dünyanın habercisi değil, aynı zamanda bugünle fazlasıyla örtüşen bir çıplaklığa sahiptir.

Yasa, bir toplumun vicdanıdır. Onun adil ve tarafsız olması, zayıfı güçlüden, sıradan vatandaşı sistemin çarklarından koruyabilmesi gerekir. Ancak yasa, gücün hizmetkârı hâline geldiğinde; adalet, artık yalnızca bir tabela olur duvarlarda. Bu noktada suç, yalnızca yasayı çiğnemek değil; aynı zamanda ona uymaya çalışmak hâline gelir.

Yolsuzluk, artık kenarda köşede yapılan bir sapma değil; sistemin kendisi olduğunda, dürüstlük bir “ayıp” gibi algılanmaya başlar. Dürüst insanlar ya sessizliğe gömülür ya da sistem dışına itilir. Böyle bir toplumda yükselenler, erdemle değil, kurnazlıkla yükselir. Başarı, değer üretmenin değil; güç merkezlerine yakın olmanın sonucu olur.

Rand’ın işaret ettiği bu dönüşüm, sessiz sedasız yaşanmaz. Aksine, toplumun her hücresine sinsice yayılır. Eğitimde, bürokraside, piyasada, hatta aile yapısında kendini gösterir. En kötüsü de bu çürümenin olağanlaşmasıdır. İnsanlar artık şaşırmaz, sorgulamaz. Aksine, durumu “normal” kabul ederler. İşte asıl mahkûmiyet de burada başlar: Düşüncenin teslim oluşunda.

Rand’ın “kehaneti” ürkütücüdür çünkü abartı değildir. Gerçekleştiğinde fark edilmeyen ama hissedilen bir çöküştür bu. Bir toplumun, kendi eliyle kendini tasfiye etmesidir.

Bugün, bu sözleri okurken yalnızca bir yazarın geçmişteki uyarısını değil, aynı zamanda yaşadığımız zamanın aynasını da görüyor olabiliriz. Bu yüzden belki de en çok şimdi sormalıyız:

“Toplumumuz mahkûm mu?”

Ve daha önemlisi:

“Biz bunu ne zaman fark edeceğiz?”